Xây dựng hệ giá trị văn hoá và con người Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0

Chiều 18/11, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Xây dựng hệ giá trị văn hoá và con người Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế và cách mạng công nghiệp 4.0” nhằm góp phần làm sáng tỏ hơn những vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng, hoàn thiện hệ giá trị văn hóa dân tộc, hướng tới góp ý cho Văn kiện Đại hội XIII của Đảng về lĩnh vực phát triển văn hóa và con người Việt Nam.

Toàn cảnh buổi Hội thảo.

Hệ giá trị văn hóa là một trong những yếu tố căn bản làm nên bản sắc, truyền thống văn hóa mỗi dân tộc. Đó là “linh hồn”, là điểm tựa tinh thần, là động lực để kết nối, quy tụ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, hướng con người đến những điều tốt đẹp của chân, thiện, mỹ.
Trong quá trình xây dựng, phát triển nền văn hóa và con người Việt Nam, Đảng ta đặc biệt nhấn mạnh đến nhiệm vụ, mục tiêu là phải: Xây dựng, hoàn thiện các chuẩn mực giá trị văn hóa và con người, tạo môi trường và điều kiện để phát triển về nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tuân thủ pháp luật; đề cao tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân mình, với gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước.
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Duy Bắc – Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định: “Có thể nói, hệ giá trị văn hóa là tấm gương phản chiếu bản sắc, cốt cách nền văn hóa và con người Việt Nam, nó được sản sinh, vun đắp trong quá trình lao động, sáng tạo bền bỉ của các thế hệ trong chiều dài lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước.
Hiện nay, đất nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, việc xây dựng hệ giá trị văn hóa dân tộc có nhiều điều kiện thuận lợi nhưng cũng đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là những tác động của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0. Cuộc cách mạng về khoa học, kỹ thuật, công nghệ thông tin trên nền tảng internet, công nghệ số, tạo ra đột phá lớn cho nhân loại, giúp con người và các quốc gia xích lại gần nhau để cùng trao đổi, hợp tác, phát triển, vì hòa bình và sự thịnh vương chung của khu vực và quốc tế.
Phát triển trong bối cảnh đó, nền văn hóa Việt Nam có nhiều điều kiện để giao lưu, học tập, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, bổ sung thêm những giá trị mới vào “vốn văn hóa” dân tộc, để đất nước tiến nhanh, tiến kịp với nhịp phát triển của các nước tiên tiến. Tuy nhiên, hội nhập quốc tế và số hóa mọi lĩnh vực cũng đặt nền văn hóa dân tộc trước những nguy cơ của sự “xâm lăng”, “đồng phục” bởi những làn sóng, lối sống thực dụng, đề cao chủ nghĩa cá nhân, của văn hóa tiêu dùng, văn hóa đại chúng đến từ phương Tây. Điều này đang đặt ra những vấn đề bức thiết về bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc; về sự “mờ nhòe” của yếu tố bản sắc; về sự xung đột giữa cái cũ và cái mới, truyền thống và hiện đại; về tương lai, con đường phát triển của văn hóa…”.

Lễ kỷ niệm 35 năm thành lập (1984-2019) và đón nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ của Viện Văn hóa và Phát triển (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh).

Trong chiến lược phát triển của nhiều quốc gia hiện nay, bên cạnh việc tận dụng những ưu tế của “sức mạnh cứng” thì việc gia tăng sức ảnh hưởng, chi phối của ‘quyền lực mềm”, “sức mạnh mềm”, trong đó có sức mạnh văn hóa đang là hướng đi và là xu lướng lựa chọn tất yếu của các quốc gia. Để tạo nên sức hấp dẫn, ảnh hưởng của quốc gia, dân tộc thì hệ giá trị văn hóa, con người có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tạo nền tảng, điểm tựa vững chắc để các quốc gia phát triển.
Với nước ta, để gia tăng sức mạnh nội sinh của văn hóa thì việc xây dựng, hoàn thiện hệ giá trị là nhiệm vụ, công việc mang tính cấp thiết, lâu dài. Nhất là trong bối cảnh phức tạp hiện nay, việc xây dựng hệ giá trị văn hóa có vai trò đặc biệt trong việc giáo dục, hình thành những con người mới – con người XHCN, đồng thời tạo môi trường sống và làm việc lành mạnh, nhân văn, vì sự phát triển.
Tuy nhiên, việc xây dựng, hoàn thiện hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam hiện nay gặp nhiều khó khăn do những tác động của nhân tố khách quan và chủ quan, đòi hỏi việc đẩy mạnh nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, huy động sức mạnh, sức sáng tạo của Nhân dân trong việc xây dựng kiến tạo, hình thành nên hệ giá trị văn hóa dân tộc. Với nhiều ý kiến của các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Văn hóa, Hội thảo đã tập trung thảo luận, làm rõ về cơ sở hình thành, quy luật vận động, phát triển cũng như những nhân tố tác động đến hệ giá trị văn hóa dân tộc; Khẳng định những giá trị văn hóa mang tính chuẩn mực, xuyên suốt trong lịch sử dân tộc, những giá trị đã trở nên lạc hậu và những giá trị đang thiếu hụt cần được bồi đắp, bổ sung; Phân tích, dự báo những tác động tích cực và tiêu cực của quá trình hội nhập quốc tế và cuộc Cách mạng Cộng nghiệp 4.0 đến công cuộc xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người ở nước ta hiện nay; Và cuối cùng là đề xuất xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam hiện nay cũng như đưa ra những giải pháp, cơ chế đảm bảm việc xây dựng, thực thi hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam một cách tích cực, hiệu quả.

Tô Nga