Trưng bày 3 Di sản tư liệu triều Nguyễn được UNESCO vinh danh tại Hà Nội

Từ ngày 26/8, nhân dân Thủ đô và khách du lịch sẽ có dịp tiếp cận với 2 Di sản tư liệu của triều Nguyễn được UNESCO vinh danh qua Triển lãm “Tiếp cận Di sản tư liệu thế giới tại Việt Nam qua di sản tư liệu triều Nguyễn” tại Nhà Thái Học – Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội).

Triển lãm sẽ  khai mạc vào sáng ngày 26/8/2017 tại Nhà Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám (số 58 Quốc Tử Giám, quận Đống Đa, TP. Hà Nội).

Đây là triển lãm giới thiệu về 03 di sản tư liệu triều Nguyễn đã được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu Thế giới (còn gọi là Chương trình Ký ức Thế giới) của UNESCO ra đời từ năm 1992. Triển lãm giới thiệu về các di sản tư liệu qua một số chủ đề nổi bật như Quốc hiệu đất nước qua Mộc bản; Khoa cử thời Nguyễn qua Châu bảnTinh thần dân tộc qua Thơ trên kiến trúc cung đình Huế. Triển lãm được khái quát qua hơn 70 tài liệu hình ảnh về mộc bản, châu bản, thơ trên triến trúc cung đình Huế cùng 16 phiên bản mộc bản.

Mộc bản triều Nguyễn là di sản tư liệu thế giới đầu tiên tại Việt Nam do UNESCO công nhận. Ðây là những bản khắc gỗ dùng để in sách chữ Hán, chữ Nôm với nhiều loại hình khác nhau như sách lịch sử, địa chí, văn chương..,. đặc biệt là những trang về lịch sử triều Nguyễn cũng như lịch sử Việt Nam. Mộc bản vừa phản ánh những giá trị về thông tin vừa mang những giá trị nghệ thuật bởi lẽ chúng đã thể hiện nghệ thuật điêu khắc gỗ rất tinh xảo của người thợ thủ công xưa. Ngày 31/7/2009, UNESCO đã công nhận tài liệu Mộc bản triều Nguyễn là Di sản tư liệu của thế giới. Nội dung mộc bản được giới thiệu tại triển lãm này tập trung về chủ đề Quốc hiệu đất nước. Quốc hiệu đất nước đã phản ánh khá đầy đủ qua mộc bản, mỗi trang tài liệu là một câu chuyện lịch sử về Quốc hiệu của đất nước ta qua các thời kỳ. Từ khởi thủy đến năm 1945, Việt Nam trải qua chín lần thay đổi Quốc hiệu, từ Xích Quỷ, Văn Lang, Âu Lạc, Vạn Xuân, Đại Cồ Việt, Đại Việt, Đại Ngu, đến Việt Nam rồi Đại Nam.

Châu bản triều Nguyễn là di sản tư liệu thứ hai của triều Nguyễn được công nhận là Di sản tư liệu thế giới. Đây là những văn bản hành chính của triều Nguyễn do các cơ quan chính quyền từ trung ương đến địa phương soạn thảo và thông qua hoàng đế “ngự lãm”, “ngự phê” bằng mực son để truyền đạt ý chỉ hoặc giải quyết những vấn đề về chính trị, quân sự, ngoại giao, kinh tế, văn hóa, xã hội. Nội dung của Châu bản phản ánh đầy đủ, toàn diện các quan điểm, chính sách đối nội, đối ngoại của triều Nguyễn trên tất cả các lĩnh vực của xã hội đương thời. Ngày 14/5/2014, Châu bản triều Nguyễn đã được công nhận là Di sản tư liệu thế giới thuộc Chương trình Ký ức Thế giới Khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Qua triển lãm này, châu bản được giới thiệu tập trung với chủ đề về giáo dục và khoa cử triều Nguyễn. Nội dung giáo dục và khoa cử thời Nguyễn tập trung vào việc đào tạo nguồn nhân lực để phục vụ bộ máy hành chính nhà nước. Các văn bản châu bản liên quan đến chủ đề này đã phản ánh khá sinh động về nhiều vấn đề trong chính sách giáo dục, đào tạo, tuyển cử của triều Nguyễn trong đào tạo và sử dụng nhân tài.

Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế là di sản tư liệu thứ ba của triều Nguyễn được công nhận là Di sản tư liệu thế giới. So với Mộc bản là những tài liệu ván khắc âm bản dùng để in sách thì thơ văn chạm khắc trên các cấu kiện gỗ của kiến trúc cung đình Nguyễn là ván khắc dương bản, một tác phẩm chạm khắc hoàn chỉnh rất có giá trị, nhất là tính độc bản của nó. Phần lớn các công trình kiến trúc cung đình được xây dựng dưới thời Nguyễn đều có thơ văn trang trí theo lối “nhất thi nhất họa,” “nhất tự nhất họa.” Những câu thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế đều được chạm, khắc, khảm, đúc, nung, ghép trên nhiều chất liệu khác nhau (gỗ, đồng, pháp lam, ngà voi, xương, sành sứ); tạo nên một bộ sưu tập phong phú, độc bản, có giá trị đặc biệt về mỹ thuật, văn hóa, lịch sử.

Thế Miếu (cố đô Huế) có kiến trúc trạm nổi, khắc chìm, sơn son thếp vàng với các ô được bố trí đối xứng nhau. (Ảnh: TTXVN)

Ngày 19/5/2016, di sản Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế đã được công nhận là Di sản tư liệu thế giới thuộc Chương trình Ký ức Thế giới Khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Tại triển lãm, những bài thơ bằng chữ Hán chạm khắc trên kiến trúc cung đình Huế tập trung ở nhiều đề tài khác nhau nhưng nổi bật hơn cả đó là tinh thần dân tộc qua việc khẳng định về những truyền thống văn hiến tốt đẹp cũng như niềm tự hào về giang sơn gấm vóc.

Triển lãm “Tiếp cận Di sản tư liệu thế giới tại Việt Nam qua di sản tư liệu triều Nguyễn” do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, Trung tâm Hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám phối hợp với Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV tổ chức.

Triển lãm sẽ mở cửa từ 07:30 – 17:30 từ ngày 26/8 – 26/9/2017 tại Nhà Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám
(Số 58 Quốc Tử Giám, Hà Nội).

P.V