Tác phẩm Lục Vân Tiên trong nghệ thuật Việt Nam

Tác phẩm Lục Vân Tiên của Cụ Đồ Chiểu là một trong những tác phẩm lớn của nền Văn học nước nhà. Vậy chúng ta hãy xem qua có bao nhiêu vở diễn sân khấu và điện ảnh đã từng được thực hiện theo tác phẩm này nhé!

Cải lương ngay từ những năm thập niên 1920 – 1930 đã từng dựa theo danh phẩm “Lục Vân Tiên” của đại thi hào Nguyễn Ðình Chiểu, soạn thành vở diễn hát trên sân khấu và rất được khán giả hoan nghênh.

Ðến thập niên 1940, soạn giả Mộng Vân có sáng kiến lồng thêm vài câu “Thơ Vân Tiên” vào tuồng hát cho thi vị.

Giai đoạn những năm 1960 – 1970,  sân khấu và băng đĩa tại Sài Gòn cũng có diễn tích truyện Lục Vân Tiên, nhưng không mấy thành công, nếu so với những tuồng tích tạo tiếng vang khác của nền nghệ thuật cải lương miền nam.

Ở miền bắc, Đoàn cải lương Nam bộ cũng từng dựng vở diễn này của soạn giả Ngọc Cung và cũng rất thành công với tài danh Ái Liên, Công Thành, Ngọc Thanh, Văn Kiểng, Tấn Nghĩa, Thanh Xuân,…

Sau ngày nước nhà thống nhất, đầu thập niên 1980 nhà hát Trần Hữu Trang cũng đã rất thành công với hàng trăm xuất diễn kéo dài liên tục của nàng Kiều Nguyệt Nga – Bạch Tuyết và chàng Lục Vân Tiên – Thanh Sang. Hai vai diễn của họ vẫn sáng ngời và được yêu thích cho đến tận hôm nay. Ngoài Bạch Tuyết và Thanh Sang, các vai diễn Kiều Nguyệt Nga và Lục Văn Tiên còn ghi đậm tài năng của các nghệ sĩ khác như Phượng Liên, Mộng Tuyền, Bạch Lê, Thanh Thanh Tâm, Minh Thiện, Huỳnh Thái Dũng, Ngọc Giàu,…

Mộng Tuyền trong vai Kiều Nguyệt Nga

Có thể nói cải lương đã có những kết quả thành công nhất định khi “đụng” vào danh tác này. Thế còn trong lĩnh vực điện ảnh thì sao?

Khoảng năm 1957 có một cái tên lạ hoắc với lĩnh vực điện ảnh lại nhảy ra thực hiện cuốn phim mầu và tự đóng vai chính luôn. Đó là nhà tư sản kiêm tài tử Tống Ngọc Hạp, ông đã lấy truyện Lục Vân Tiên để dựng phim, và nữ tài tử đóng vai Kiều Nguyệt Nga chính là hoa hậu kiêm nhà báo Thu Trang.

Lúc bấy giờ cả ngàn tiệm cà phê, tiệm ăn trong các ngõ hẻm đâu đâu cũng thấy hình ảnh quảng cáo Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga.

Tuy là phim mầu đầu tiên của Việt Nam, đi dự nhiều liên hoan phim tại Hồng Kông, Nhật Bản,Tây Đức,… nhưng thật sự mà nói ngay tại quê nhà, phim không thành công.

Nhưng dù gì đi nữa thì cuốn phim Lục Vân Tiên cũng đi vào lịch sử là bộ phim mầu đầu tiên của nền điện ảnh nước nhà, đồng thời Tống Ngọc Hạp và Thu Trang cũng là nam nữ tài tử Việt Nam đầu tiên đóng phim mầu.

Sau ngày miền Nam giải phóng, nguyên vở cải lương “Kiều Nguyệt Nga” do Bạch Tuyết diễn xuất cho sân khấu Trần Hữu Trang được Hãng phim Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh quay hình bằng phim nhựa mầu 35 ly và trình chiếu liên tục ở màn ảnh rộng, doanh thu thật đáng kể, gọi là phim cũng được nhưng đó thật sự là điện ảnh hóa sân khấu thì đúng hơn.

Sang đến thập niên 1990, Xí nghiệp phim Thành Phố hợp tác với tư nhân sản xuất bộ phim truyện nhựa mầu Kiều Nguyệt Nga và Lục Vân Tiên, phim do Khương Mễ đạo diễn, hai vai diễn chính do Lý Hùng và Diễm Hương diễn xuất. Ngoài ra còn có sự tham gia của Lê Tuấn Anh, Nguyễn Huỳnh, Mộng Vân, Công Hậu,…Phim dài 2 tập và nếu chỉ nhìn vào doanh thu ta thấy rất khả quan. Bộ phim này cũng giới thiệu một Mộng Vân ấn tượng trong làng diễn xuất khi cô chỉ vụt thoáng qua trong vai diễn Phật Bà Quan Âm.

Vào đầu thế kỷ 21 thì hãng phim truyền hình TFS sản xuất bộ phim truyền hình nhiều tập “Lục Vân Tiên”.

Vai diễn này do anh chàng diễn viên Chi Bảo đảm nhận, riêng vai Kiều Nguyệt Nga thì quả là “quá” lận đận khi phải “sang tay” từ Hà Kiều Anh sang Hồng Ánh sau vụ án điện thoại Đông Nam.

Không những thế những chuyện rắc rối “hậu” bộ phim cũng rất nhiều như vụ Mỹ Uyên thưa kiện vì bị tung ảnh khỏa thân tắm suối trên mạng….

Bộ phim này được đầu tư rất “mạnh” tay với ê kíp làm phim gồm rất nhiều đạo diễn trong đó có Đỗ Phú Hải, phần trang phục do nhà tạo mẫu Kiều Việt Liên thực hiện. Nhìn chung, các nhà làm phim cũng có nhiều cố gắng và tâm huyết khi đưa tác phẩm nổi tiếng của cụ đồ Chiểu lên phim như do năng lực, do hoàn cảnh và do trình độ làm phim của nước nhà nên các bộ phim dựa theo tác phẩm này vẫn chưa tạo nên sự thu hút, sự thuyết phục nếu không muốn nói là không thành công.

Mới nhất là có vở nhạc kịch Tiên – Nga sáng đèn và ăn khách của sân khấu kịch Idecaf. Vở nhạc kịch Tiên Nga được Nghệ Sỹ Ưu Tú Thành Lộc ấp ủ trong bốn năm, anh vừa là đạo diễn, vừa là biên kịch. Tiên – Nga có câu chuyện lạ, âm nhạc hay, dàn diễn viên tốt, phục trang, cảnh trí đẹp, nên sáng đèn nhiều thời điểm và luôn cháy vé.

Lê Quang Thanh Tâm

(ảnh tư liệu)