Ra mắt tiểu thuyết Phần Lan “Bà đỡ – Tình yêu ngày tận thế”

Đầu tháng 6 vừa qua, NXB Phụ nữ đã cho ra mắt cuốn tiểu thuyết “Bà đỡ – Tình yêu ngày tận thế” của nữ tác giả Phần Lan Katja Kettu.

Lấy bối cảnh rất lớn và rợn ngợp là chiến tranh thế giới thứ hai, song lại chọn cách kể chuyện thông qua hình thức quá đỗi cá nhân là thư từ, nhật ký, dường như Katja Kettu muốn tạo ra sự tương phản ngay ở “khởi thủy”. Trên tấm bản đồ thế chiến mênh mông, vùng đất Láp chỉ là một chấm bé xíu, cũng như trong sa mạc lịch sử khắc nghiệt đó, mỗi con người chỉ như hạt cát.

Qua những dòng ghi chép riêng tư, hoặc dành cho nhiều nhất một người – “người ấy” – đọc, ta có thể nhận thấy hai gương mặt rõ nét nhất: nhân vật nữ, bà đỡ với biệt danh Mắt Dại và nhân vật nam, nhiếp ảnh gia chiến tranh phục vụ lực lượng quốc xã: Johannes Angelhurst. Họ yêu và yêu và yêu! Nhưng tình yêu đó chưa bao giờ bằng lặng, thậm chí vốn đã ẩn chứa sự đối nghịch: Người này mang sự sống đến, còn người kia đào “bể bơi” cho thần Chết.

Mối quan hệ giữa Mắt Dại và Johannes, trong phần lớn thời gian, tựa như sóng cồn; hẳn Katja Kettu có chủ ý khi đặc biệt hướng “chiếc máy quay” vào những phân cảnh ân ái, từ đó đẩy cảm giác về cái hoang dại, dữ dội lên cao nhất. Song cũng nhờ thế, việc điểm xuyết khoảng lặng mà hai người trải qua bên nhau lại mang sức nặng hơn cả.

Dẫu vậy, đọc “Bà đỡ – Tình yêu ngày tận thế” đâu chỉ là miên theo cảm xúc, theo những gập ghềnh tâm lý của nhân vật, ở đó, độc giả phải là người lật giở, sắp xếp các trang ghi chép hòng nắm được mạch truyện; hàng loạt mảnh ghép đã bị xáo lên lệch khỏi thời gian tuyến tính, đẩy nhân vật vào sâu hơn lớp mành quá khứ đầy bí ẩn: Thân phận Mắt Dại ở đâu? Liệu có thực Johannes Angelhurst là gã đao phủ cho Quốc xã?

Một nét độc đáo khác trong sáng tác của Katja Kettu đó là ngôn ngữ. Katja Kettu không ngại nhào trộn ngôn ngữ của nhiều nhóm dân bản địa, nhiều tôn giáo và tín ngưỡng… để kiến tạo một thế giới “đa sắc, đa chiều”; để lột tả tính cách nhân vật, nhất là Mắt Dại – người đàn bà thất học sống theo bản năng mãnh liệt, thậm chí hoang dại như con thú cái. Ngôn ngữ là yếu tố gai góc, “khó nhằn” bậc nhất trong cuốn tiểu thuyết này, một thách thức với bất cứ người chuyển ngữ nào. Sau nhiều cân nhắc, dịch giả Bùi Việt Hoa, người đưa tác phẩm đến với bạn đọc Việt Nam, đã can đảm dùng trường từ vựng thô tục, kì quặc, đôi khi lố bịch, hầu bảo đảm tính nguyên vẹn cho tinh thần tác phẩm.

“Bà Đỡ – Tình yêu ngày tận thế” ra đời dựa trên bối cảnh “cũ” (thế chiến thứ hai) song vẫn nhanh chóng trở thành một hiện tượng văn chương đặc sắc, với “mê cung” ngôn từ và những cao trào xếp lớp khiến người đọc cảm thấy mỗi phút lật giở trang sách đều đáng giá.

Tác giả Katja Kettu – một cây bút đang lên người Phần Lan. Kettu không chỉ là tiểu thuyết gia mà còn là nhà báo, đạo diễn phim hoạt hình. Tác phẩm của cô thấm đượm thuyết thần bí tự nhiên theo truyền thống Phần Lan, và dồi dào thổ ngữ ở phía Bắc quốc gia này. Kettu còn gây chú ý nhờ những cốt truyện đầy sửng sốt cũng như ngôn ngữ rất độc đáo, hoặc giàu chất thơ.

Tính tới thời điểm này, “Bà Đỡ – Tình yêu ngày tận thế” là cuốn tiểu thuyết hội tụ những nét đặc sắc nhất trong phong cách văn chương của cô, đã gây tiếng vang trên văn đàn thế giới.

PN