Nhớ về một Bích Sơn Kiều Nữ

(Mask) – Bích Sơn là cháu của nghệ sĩ tài danh Bích Thuận. Có năng khiếu nghệ thuật từ nhỏ, lại được dì dẫn đắt, nên khoảng năm 1955-1956, Bích Sơn đã có những vai diễn sinh động trên sân khấu Kim Chung.

Bích Sơn trên bìa báo Màn Ảnh Sân Khấu năm 1964

Người ta nhớ nhất là mái tóc dài như suối phủ bờ vai, cặp mắt mơ mộng với nụ cười ẩn chứa nổi buồn man mác trên đầy đặn, bầu bĩnh như búp bê của Bích Sơn – cô gái đất Bắc. Giọng ca Bích Sơn truyền cảm, và đặc biệt là cô ngâm thơ rất hay, giọng ngâm của cô hấp dẫn bao khán giả đương thời. Năm 1957, Bích Sơn gia nhập đoàn cải lương Bích Thuận, và dĩ nhiên lúc đó cô chưa có biệt danh “kiều nữ”. Thi sĩ Kiên Giang – Hà Huy Hà đang viết tuồng cho đoàn Bích Thuận, thấy Bích Sơn duyên dáng, thanh tao như tiên thật, nhà thi sĩ kiêm soạn giả tài ba Kiên Giang bèn viết báo ca ngợi nàng là kiều nữ! Mỹ danh này đi theo cả cuộc đời nghệ thuật của Bích Sơn.

Bích Sơn cùng đoàn Thanh Minh đầu thập niên 1960

Khởi đầu nghiệp diễn ở đoàn hát Kim Chung, nhưng Bích Sơn nổi bật trên sân khấu đoàn cải lương Thuý Nga trong vở Khi hoa anh đào nở của đôi soạn giả tài danh Hà Triều – Hoa Phượng. Vẻ đẹp của Bích Sơn thích hợp với một mỹ nhân xứ Nhật, giọng hát trầm bổng, nhịp nhàng với tiếng đàn samisen thấm vào lòng khán giả. Khi hoa anh đào nở đã thắp sáng tên tuổi của Bích Sơn. Tiếp đến là giải Thanh Tâm năm 1960 trao cho Bích Sơn chính là bệ phóng đưa cô lên tầm cao nghệ thuật.

Bích Sơn cùng phái đoàn nghệ sĩ do nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ phụ trách trước chuyến đi lưu diễn vòng quanh thế giới năm 1968

Sau sân khấu đoàn Thúy Nga, Kiều nữ Bích Sơn qua những đoàn khác: Trăng Mùa Thu, rồi Thanh Minh- Thanh Nga. Cô có nhiều vai diễn ấn tượng trong những vở Tâm tình cô gái Thượng, Tóc em chưa úa Trăng thề, Áo cưới trước cổng chùa, Mối duyên Thiên lý, Hoa mùa gió loạn

Đến với điện ảnh, đầu tiên, Bích Sơn tham gia trong các phim quay sân khấu hóa như Kim Vân Kiều , Phụng Nghi Đình do đạo diễn Phạm Văn Nhận và hãng Mỹ Phương thực hiện vào cuối thập niên 1950. Với điện ảnh, Bích Sơn diễn xuất thành công nhất là vai Thu trong phim Bụi đời do Lê Mộng Hoàng đạo diễn năm 1957, vai cô gái điếm trong phim Thế hệ 20 do đạo diễn Nguyễn Thành Châu dàn dựng năm 1961, vai Phượng trong phim Ngàn năm mây bay do đạo diễn Hoàng Anh Tuấn thực hiện năm 1963,…

Với vai Điêu Thuyền trong Lữ Bố hí Điêu Thuyền phát trên truyền hình Sài Gòn năm 1972, Bích Sơn thành công ngoạn mục. Bích Sơn còn được yêu thích trên đài truyền hình Sài Gòn qua tuồng cải lương Mưa rừng của ban cải lương Huỳnh Công Minh trong vai diễn Tuyền bên cạnh Mộng Tuyền, Thanh Tú, Hoàng Long,…

Thanh Nga – Ngọc Giàu – Lan Chi – Bích Sơn

Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, Bích Sơn đầu quân cho đoàn Thanh Minh rồi Thanh Nga, cô đảm trách những vai khá sắc nét : Nữ Tướng Thánh Thiên trong Tiếng trống Mê Linh, Cố Mẫu trong Thái hậu Dương Vân Nga, Nhũ Mẫu trong Truyền thuyết về tình yêu

Bích Sơn – Ngọc Giàu

Sau một thời gian gắn bó với nghệ thuật cách mạng, tuổi đã cao, nghề diễn bắt đầu xế chiều, Bích Sơn đã tạm biệt ánh đèn nghệ thuật, ra nước ngoài đoàn tụ gia đình, kiều bào tại Mỹ cũng nhiều lần mong muốn Bích Sơn xuất hiện trong các chương trình văn nghệ cộng đồng nhưng kiều nữ kiên quyết từ chối, có lẽ Bích Sơn muốn khán giả chỉ nên nhớ hình ảnh một Kiều nữ ngày nào trên sân khấu cải lương với giọng ca trầm và đôi mắt đẹp buồn diệu vợi.

Cùng với Vân Hùng trong đám cưới vợ chồng vũ sư Lưu Hồng

Năm nay(2019), nữ nghệ sĩ Bích Sơn đã 83 tuổi. Dáng đi của nữ nghệ sĩ vẫn còn nhanh nhẹn, nụ cười vẫn tươi khi gặp khán giả nhận ra mình. Theo nhà báo Thanh Hiệp có gặp bà bên Mỹ viết lại, nữ nghệ sĩ Bích Sơn sống ở một khu vực có đông người Mỹ gốc Hoa và Việt tại Los Angeles. Sức khỏe nữ nghệ sĩ khả ái một thời vẫn tốt do mỗi ngày nữ nghệ sĩ chịu khó cùng chồng đi dạo bộ quanh các con phố gần nhà.

Ảnh của nhà báo Thanh Hiệp

Mời bạn đọc nghe giọng ngâm thơ của nữ nghệ sĩ Bích Sơn thâu âm năm 1965 với giọng ngâm nam là Hoàng Thư trong bài thơ “Hoa trắng thôi cài lên áo tím” của nhà thơ Kiên Giang:

Theo Lê Quang Thanh Tâm – TGNS