Về những tác phẩm điện ảnh chuyển thể từ những trang sách.

12:06:06 17/12/2010

(Mask) – Bộ phim “Cánh đồng bất tận” dựa theo truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư đã tạo nên kỷ lục về doanh thu là một trong những điển hình của duyên nghệ thuật giữa “sách” và “phim”.

Trong kho tàng Văn học Việt Nam có nhiều tác phẩm chuyển thể thành phim rất ấn tượng do các nhà làm phim của điện ảnh Cách mạng Việt Nam thực hiện như: “Chị Dậu”, “Chị Tư Hậu”, “Số Đỏ”, “Giông Tố”, “Vợ Chồng A Phủ”, “Làng Vũ Đại Ngày Ấy”, Hòn Đất”, “Đêm Hội Long Trì”…Các bộ phim điện ảnh này bây giờ xem lại vẫn thấy hay và dạt dào cảm xúc.



Nam diễn viên được yêu thích nhất cuối thập niên 1950 - Anh Tứ

Thanh Tú và Thẩm Thúy Hằng

Nam diễn viên Nguyễn Đình Dần - thành công với vai Hoàng Tử bên cạnh "Thẩm minh tinh" trong phim "Người đẹp Bình Dương"

Điện ảnh miền Nam trước năm 1975 cũng có dựng một số bộ phim dựa theo những tác phẩm văn học nổi tiếng, hoặc những tác phẩm văn học ăn khách một thời như: Hồi chuông Thiên Mụ, Gánh hàng hoa, Trống Mái, Lan và Điệp, Đôi mắt Người xưa…Mặc dù là sản phẩm của một nền điện ảnh thương mại, nhưng những bộ phim  dưới đây ít nhiều là những tác phẩm có giá trị nhất định hoặc từng là những bộ phim tạo được sự chú ý, thành công về mặt doanh thu…

Kiều Chinh trong thời gian đóng phim "Mưa rừng"

“Hồi chuông Thiên Mụ” dựa theo tiểu thuyết dã sử của nhà văn Phan Trần Chúc. Câu chuyện  xảy ra tại Huế vào thế kỷ 19. Dòng sông Hương nước chảy lặng lờ đã chứng kiến biết bao chuyện oan trái của chuyện tình sư nữ Như Ngọc và anh chàng nho sinh Hoài An theo Cần Vương. Đây là phim đầu tiên của nữ minh tinh Kiều Chinh, do hãng Tân Việt thực hiện. Đạo diễn Lê Dân.Các diễn viên như: Lê Quỳnh vai Hoài An, Kiều Chinh vai Như Ngọc, Phương Mai vai Lệ Hà, Hà Bắc vai Trưởng Tác, Thái Huy vai Bình Lâm, Ngọc Quỳnh vai Văn Thái…

Tiểu thuyết "Đôi mắt người xưa"  được tác giả Ngọc Linh viết khi ông còn rất trẻ, nhưng đã gây tiếng vang lớn thuở ấy. Tác phẩm này đã nhiều lần được chuyển thể  sang cải lương, phim điện ảnh, phim truyện video... Chủ đề tư tưởng của vở cải lương hay bộ phim tuy không mới lạ cao siêu, nhưng mang tính khái quát cuộc sống đời thường trong xã hội Việt Nam bất cứ thời đại nào. Tình yêu, hôn nhân đâu phải trò đùa. Kẻ nào yêu đương vội vã, thực dụng, không tỉnh táo nghĩ đến hậu quả tương lai sẽ lĩnh lấy bi kịch, bất hạnh, liên lụy bao người, để rồi suốt đời day dứt. Những đứa trẻ sớm hư hỏng, phạm tội phần lớn có xuất thân là trẻ mồ côi hoặc từ những gia đình đổ vỡ.

Thanh Nga trong phim "Hai chuyến xe hoa"

Bộ phim trắng đen “Trống Mái” do Hương Giang phim sản xuất,  phóng tác theo cuốn truyện cùng tên của nhà văn Khái Hưng. Đạo diễn: Lê Mộng Hoàng. Các diễn viên: Ngọc Hạnh, Thanh Tú, Huỳnh Thanh Trà, Cẩm Hồng, Bà Bảy Ngọc…Phim kể về một cô nữ sinh tên Hiền, con gái một nhà tỷ phú ra Nha Trang nghỉ mát. Một hôm đi dạo biển, khi đặt chân đến một làng chài, cô gặp một thanh niên khoẻ mạnh đẩy một chiếc thuyền nặng mà cả 6 người khác đẩy không nổi. Người thanh niên có ngoại hình đẹp như pho tượng này tên Vọi. Hiền làm quen với Vọi và họ nhanh chóng trở nên than thiếtt…Rồi Hiền chia tay Vọi về Sài Gòn học.Vọi buồn bã sống trong những kỷ niệm với Hiền. Hè năm sau, Hiền lại trở về vùng biển cũ, cô nhớ đến Vọi nên ghé thăm. Khi nhìn cảnh nhà điêu tàn, Hiền lo lắng tìm kiếm mẹ Vọi. Bà đau khổ báo tin Vọi đã chết trên hòn trống mái vì quá nhớ thương Hiền.Bộ phim được đánh giá cao ở phần diễn xuất của các diển viên. Hình ảnh Thanh Tú trong vai diễn chàng trai miền Biển với bắp thịt và bờ vai nam tính của mình từng làm cho các cô gái thiếu nữ Sài Gòn chết mê, chết mệt một thời…

Kim Cương trong phim cổ trang "Đôi mắt huyền tức Thuyền ra cửa biển"

“Gánh hàng hoa” - bộ phim dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Khái Hưng và Nhất Linh do đạo diễn Lê Mộng Hoàng thực hiện cũng là một bộ phim hay sản xuất năm 1972. Phim có sự tham gia của các diễn viên:  Mộng Tuyền vai Liên, Thanh Lan vai Nhung,La Thoại Tân, Huy Cường, …. Minh tốt nghiệp ở trường sư phạm, được bổ nhiệm giáo học để có thể kiếm cơm nuôi thân và nuôi vợ. Cái đời lam lũ khó nhọc của vợ mỗi lúc nghĩ đến Minh lại lấy làm áy náy và xấu hổ. Không phải chàng cho rằng cái nghề bán hoa của vợ là hèn hạ vì nghề ấy vẫn là nghề của ông bà, cha mẹ chàng khi xưa. Nhưng chính vì nhờ vào công việc của một người đàn bà mới có thể có tiền ăn học, chàng lấy đó làm một sự kiện đáng thẹn thùng, đáng bị khinh bỉ. Liên là người vợ đảm đang, tảo tần bán hoa nuôi chồng ăn học thành tài…Có bao nhiêu sóng gió mà họ phải đương đầu...Cuối cùng một cuộc đời mới trong nếp nhà tranh đầy hoa và ánh sáng cũng đến với họ. Đây là một bộ phim ghi điểm son cho Mộng Tuyền trong nghề điện ảnh. Với vai diễn trong bộ phim này đã giúp cô trở thành ứng cử viên nặng ký của giải Tượng Vàng trước năm 1975.
 
 
“Lan và Điệp” chuyển thể theo tiểu thuyết “Tắt lửa lòng “ của nhà văn Nguyễn Công Hoan, do đạo diễn - NSƯT Lê Dân thực hiện. Thanh Nga vai Lan, Bạch Tuyết đóng vai Thúy Liễu, Thanh Tú vai Điệp, Năm Châu vai ba của Lan , Ba Vân vai ông đốc phủ, Ngọc Giàu vai bà phủ, Dũng Thanh Lâm vai nhân tình của Thúy Liễu .Một câu chuyện tình bi thương, thấm đẫm nước mắt quá quen thuộc với người Việt Nam chúng ta….

“Loan mắt nhung” là phim mầu, màn ảnh đại vĩ tuyến. Đây là một cuốn phim hiện thực phê phán lối sống xa đọa, tăm tối của một bộ phận thanh thiếu niên trong thời kỳ Mỹ- Ngụy. Theo đánh giá của các nhà phê bình điện ảnh thì Loan mắt nhung là một tác phẩm tiêu biểu, táo bạo, hấp dẫn và sống thực nhất thời bấy giờ. Loan mắt nhung lúc còn lương thiện có mối tình rất đẹp với cô gái tên Xuân (Thanh Nga đóng), anh và Xuân thất lạc nhau khi Loan làm du đãng. Trong giới giang hồ xuôi ngược, Loan mắt nhung làm rất nhiều phi vụ lớn như ăn cướp, buôn lậu…nhưng luôn mơ có ngày mình trở về cuộc sống lương thiện. Gặp lại Xuân trong hoàn cảnh éo le khi Xuân bị bọn xấu hãm hại và giết chết, quá đau lòng , Loan nổi loạn giết hết bọn du đãng, giang hồ…Phủi sạch bụi đời, Loan chấp nhận cảnh tù tội khi ra đầu thú với chính quyền Ngụy. Trong phim có rất nhiều tình tiết éo le và cảm động. Có những cảnh ăn chơi, sinh hoạt vũ trường gợi nhớ một Sài gòn mù mịt về đêm.Vai Thanh Italy là vai diễn do Ngọc Phu tham gia được đánh giá là vai diễn nổi bật nhất trong phim. Huỳnh Thanh Trà trong vai Loan mắt nhung, anh gia nhập điện ảnh là một sự may mắn khi được đạo diễn Lê Dân phát hiện khi xem một vở kịch trên Truyền hình Sài Gòn. “Loan mắt nhung” là một trong những bộ phim trước năm 1975 được các nhà phê bình điện ảnh Cách mạng Việt Nam đánh giá cao ở nội dung và yếu tố phê phán chế độ Mỹ- Ngụy  khá rõ nét.

Thanh Nga trong phim "Đôi Mắt Người Xưa"

Phần cuối của bài viết này, xin bày tỏ lòng mong muốn được biết, những bộ phim này hiện nay ở đâu, có được lưu giữ trong Viện tư liệu phim quốc gia? Sự lưu trữ này sẽ giúp cho nền điện ảnh VN không mất đi một phần quá khứ.

Lê Quang Thanh Tâm